کاربرد سایه بان در کشاورزی

سایه بان در کشاورزی امروز نقش بسیار مهمی به خصوص در مناطق گرمسیر دارد. یکی از کاربردهای آن کاهش دما، کاهش تبخیر از سطح خاک و افزایش سنتز کلروفیل و بزرگ شدن تاج درختان و در نتیجه افزایش عملکرد در محصولات کشاورزی است.

تاثیر سایه بان بر گیاه موز

در مطالعه ای که در سال 1990 انجام سه سطح از سایه دهی روی موفولوژی، رشد و تولید موز رقم "گرندناین" (AAA) در دو فصل رشد بررسی شد. نتیجه نشان داد میزان عملکرد وزنی دسته های موز در تیمار سایه سنگین 32% و تیمار سایه متوسط تنها 7% نسبت به تیمار کنترل کاهش وزن داشتند که به دلیل کاهش جریان فوتون فتوسنتزی در تیمارهای سایه است.  در تیمار های نور کامل، متوسط و سایه شدید تاریخ گلدهی به ترتیب

6 روز، 9 روز و 21 روز و وزن هر دسته موز به ترتیب 8%، 21% و 55% کاهش داشت.

همه تیمارهای سایه دهی باعث کاهش سرعت رشد برگ و سطح برگ شد. در برگهای سایه داده شده برگ ضخیم تر و تیره تر(کلروفیل بیشتر) دیده شد.( Z.Plaut. et all, 1990)

مطالعه ای روی رقم گرند ناین(Musa Cavendishii) با استفاده از سایه بان های ضد حشره قرمز و سیاه( که به ترتیب 30 و 45 درصد نور را کاهش دادند) و تیمار بدون سایه در مصر انجام شد. در این مطالعه شاخص های کارایی مصرف آب، رشد رویشی و وزن دسته میوه بررسی شدند. نتایج نشان دادند باغ هایی که دارای سایه دهی در روزهای داغ تابستان بودند رطوبت نسبی هوای بیشتر، دمای هوای کمتر، سرعت رشد رویشی بیشتر، پاجوشهای بیشتر، زمان برداشت زودتر و خوشه هاتی سنگین تری نسبت به تیمار نور کامل داشتند.

میزان مصرف آب در روش استفاده از سایه دهی 40%کمتر(521.8 میلی متر) کمتر از تیمار بدون سایه یا شاهد بود(740.3 میلی متر).

کارایی مصرف آب (عملکرد بر واحد آب مصرفی) در سایه بان توری قرمز 73.9 و  87% و برای سایه بان سیاه44.9 و 55.2% بیشتر از تیمار بدون Shading در سال متوالی بود(Khaled Refaie et all,2012).

با توجه به اینکه موز و موز پختنی محصولاتی هستند که در مناطق جنگلی و گرمسیری رشد می‌کنند برای کاشت و تولید موز در مناطق گرمسیری استفاده از سایه بان توصیه می‌شود.موز و موز پختنی گیاهان حساس به نور هستند. البته این طور معمول است که عملکرد با کاهش نور کاهش بیابد. در کاستاریکا، موز رقم"گروس میشل" سرعت رشد درخت در آفتاب بیشتر از سایه است. هنوز عملکرد همه ارقام موز نسبت به نور کشف نشده است(4).

سایه بان

تاثیر سایه دهی بر عملکرد مصرف آب پرتقال ناول

در طول تابستان به تدریج گرد غبار روی برگها جمع شده و مانع عبور نور به روی برگها می‌شود  و در نتیجه فتوسنتز کاهش می‌یابد(Refaie et al., 2012). یکی دیگر از مشکلات در مناطق خشک و نیمه خشک محدودیت منابع آبی و تبخیر آب بعد از آبیاری باغات است.

کارایی آب به معنی حل مشکلات مربوط به کمبود منابع آبی است. از طرف دیگر مرکبات هم مانند سایر درختان میوه با افزایش کارایی مصرف آب کیفیت میوه (میزان قند محلول و اسید)  و اندازه میوه (قطر و وزن میوه) بهبود می‌یاید. یکی از راههایی مدیریت منابع آبی در باغ مرکبات استفاده سایه بان های توری برای سایه دهی است. بنابراین استفاده از سایه بان می‌تواند به بهبود شرایط آب و هوایی کمک کند(3).

تاثیر سایه دهی در انبه

در آزمایشی که روی رقم "Nam Dok Mai" انبه(Mangifera indica L.) انجام شد شاخص هایی مانند تشکیل میوه و کیفیت میوه در دو تیمار استفاده از سایه بان و نور مستقیم بررسی شد. دما و تبخیر از سطح برگ در گیاهان زیر سایه بان نسبت به گیاهان در آفتاب کمتر است. میزان هدایت روزنه ای و میزان فتوسنتز برگهای موجود در سایه در مقایسه با گیاهان موجود در آفتاب بیشتر بود.

سایه دهی تعداد کل میوه های انبه را افزایش داده و رنگ گیری پوست خارجی میوه انبه زیر سایه بهتر  از درختان در معرض آفتاب بوده است. نتایج نشان داد سایه دهی مقدار فتوسنتز را افزایش داده و باعث افزایش ذخیره کربن می‌شود. در نهایت سایه دهی تعداد میوه و رنگ میوه را بهبود داد(5).

سایه بان

منابع

1-Y.IsraeliaZ.PlautbA.Schwartzc, Effect of shade on banana morphology, growth and production,1990

2-Khaled Refaie,The respone of banana production and fruit quality to shading nets, 8(12):5758-5764 · December 2012 with 21 Reads

3- Assem A.A. Mohammed., Khaled Rafaie, Water Budget Economy of Navel Orange Production under Screen Net, 2017

4-Joachim Heller , Jürgen Jaki , Musa in Shaded Perennial Crops - Response to Light Interception- 2007

5- K. Jutamanee, Improving photosynthetic performance and some fruit quality traits in mango trees by shading-2016

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/030442389500763J6-

 

,


منبع : امداد کشاورز
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۲/۰۴