مدیریت آفت سرشاخه خوار هلو

سرشاخه خوار هلو، سه شکل متفاوت تغذیه‌اي دارد. شیوه اول، تغذیه از جوانه‌ها و غنچه‌هاي باز شده، شیوه دوم تغذیه از شاخه‌ها و جوانه‌هاست و شیوه سوم خسارت، تغذیه از میوه است. خسارت آفت در زمان میوه‌خواري مهم تر است.

مدیریت آفت سرشاخه خوار هلو

هلو، میوه‌اي آبدار با یک هسته سخت، گوشت زرد یا نسبتاً سفید و پوستی مخملی دارد. بر اساس چسبیدن گوشت به هسته این میوه به دو دسته هسته‌ جدا و هسته چسبیده تقسیم می‌شود. درخت هلو سه نوع شاخه ساده، مرکب و کاذب تولید می‌کند. شاخه‌هاي ساده فقط جوانه رویشی تولید می‌کنند. شاخه مرکب، جوانه رویشی و زایشی و شاخه کاذب در طول شاخه جوانه زایشی و در نوك، جوانه رویشی تولید می‌کند که در هنگام هرس نوك شاخه کاذب حذف می‌شود. جوانه گل هلو ساده بود و در جانب شاخه‌هاي یک ساله تشکیل می‌شود. سطح زیر کشت هلو براساس آمارنامه سال 1396 سطح بارور باغات کشور 4.2 میلیون هکتار بوده که سهم سطح بارور اختصاص یافته به درختان میوه‌هاي هسته‌دار9.6 درصد،معادل سطحی حدود 56121.2 هکتار می‌باشد. بیشترین سطح درختان میوه‌هاي هسته‌دار (اعم از غیربارور و بارور) در کشور متعلق به استان‌هاي خراسان رضوي، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، مازندران و تهران، اردبیل، البرز و همدان است. این هشت استان جمعاً 53.3 درصد از سطح باغات میوه هسته‌دار (اعم از غیربارور و بارور) را به خود اختصاص داده است.

ارقام هلوی کاشته شده در ایران

ارقام هلو با پایه شفتالو شامل هلو جی اچ هیل (G.H.Hill) یا زعفرانی که این رقم دیررس بوده و داراي گوشت زرد رنگ و نزدیک هسته آن قرمز، درخت آن پرمحصول، محصول آن خیلی درشت و خوشمزه و هسته جدا و حمل و نقل و بازار پسندي آن بالا می‌باشد. مبدا آن آمریکا، رشد آن ضعیف بوده و در شروع نیاز به تلقیح کننده داشته و گلدهی اواخر فروردین و حدود 10 روز بوده، زمان رسیدن میوه اوایل شهریور، میوه گرد، رنگ پوست قرمز تند و رنگ گوشت زرد، رقم هسته جدا و در مصارف تازه خوري و کمپوت سازي مناسب است، به سرماي بهاره حساس است و در برابر گرماي تابستان مقاوم می باشد.

 هلو اسپرینگ تایم: خیلی زودرس (اوایل خرداد) هسته نیمه چسبیده، اندازه میوه متوسط بازارپسند؛ مبدا آن آمریکاست، و رنگ پوست صورتی تا قرمز، میوه از نوع هسته چسبیده، قابلیت حمل و نقل پایین می باشد.

هلو زعفرانی زودرس (اواخر بهار): در حمل و نقل مقاوم، هسته نیمه‌ چسبیده، اندازه میوه متوسط، بازارپسند. قدرت رشد بالا، گلدهی اواخر فروردین، زودرس، زمان رسیدن میوه اواخر خرداد ماه، میوه‌ها گرد و کشیده و پوست قرمز تیره با زمینه زرد، می‌باشد.

 هلو آلبرتا: نسبتا دیررس، میوه آن درشت، هسته جدا، با گوشت زرد رنگ مشابه رقم جی اچ می‌باشد. قدرت رشد بالا، گلدهی اواخر فروردین، زمان رسیدن میوه اواخر خرداد ماه، میوه‌ها گرد و کشیده و پوست قرمز تیره با زمینه زرد می‌باشد.

 هلو انجیري: متوسط رس، درشت، بومی ایران، بازارپسند. قدرت رشد بالا و پربار، شروع گلدهی اواخر فروردین، زمان رسیدن میوه اواخر تیر ماه، رنگ پوست صورتی و قرمز تند، رنگ گوشت آن زرد است، هسته جدا بوده، گوشت آن سفت است و قابلیت نقل و انتقال بالایی دارد، نسبت به سرماي دیررس بهاره و گرماي تابستان حساس می‌باشد.

آفت سرشاخه‌خوار هلو

میزبان‌هاي اصلی آفت، هلو، شلیل و بادام است. به گیاهان دیگري مثل آلو، گوجه، زالزالک، ازگیل و خرمندي نیز خسارت وارد می آورد.

مناطق انتشار آفت سرشاخه‌خوار هلو

این شبپره احتمالاً از سالهاي دور در ایران وجود داشته و خسارت آن در سال 1340 در ناحیه کرج روي درختان هلو، بادام، زردآلو، سیب و خرمالو گزارش شده است. این آفت در تمام مناطق کشور که درختان میوه هسته‌دار کاشته می‌شود انتشار دارد. نقاط مرتفع را براي زندگی به نقاط پست ترجیح می‌دهد. از نظر وضعیت پراکنش در جهان نیز در اکثر کشورهاي آسیایی، آفریقا، آمریکاي شمالی، اروپا و اقیانوسیه این آفت گزارش شده است.

لارو سرشاخه خوار هلو

شب پره سر شاخه خوار هلو

نحوه خسارت سرشاخه خوار هلو

سرشاخه خوار هلو، سه شکل متفاوت تغذیه‌اي دارد. شیوه اول، تغذیه از جوانه‌ها و غنچه‌هاي باز شده، شیوه دوم تغذیه از شاخه‌ها و جوانه‌هاست و شیوه سوم خسارت، تغذیه از میوه است. خسارت آفت در زمان میوه‌خواري مهم تر است. این حشره زمستان را به صورت لارو سن دو در داخل جوانه‌ها به سر می‌برد. این لاروها در اواخر زمستان و یا اوائل بهار هنگامی که شرایط حرارتی مناسب شد، از محل زمستانی خارج و فعالیت خود را آغاز می‌کنند. در زمانی که جوانه‌ها کاملاً متورم هستند، لاروها وارد غنچه‌ها شده و به تغذیه می‌پردازند. لاروها معمولاً در زمان ورود به غنچه‌ها، فضولات خود را در دهانه سوراخ ورودي قرارداده که به عنوان علامت خسارت آفت مشاهده می‌شود.

خسارت سرشاخه خوار هلو

سرشاخه خوارهلو

در پایان ریزش گلبرگها، حمله به سرشاخه‌هاي جوان شروع می‌شود. لاروها سرشاخه‌هاي نرم و لطیف را معمولاً از نزدیکی محل اتصال آخرین دمبرگ سوراخ کرده و به درون آن نفوذ می‌نمایند. تغذیه لارو در داخل سرشاخه از بالا به سمت پائین ادامه و هنگامی که به قسمتهاي سخت و خشبی برسد، آنرا ترك کرده و سرشاخه دیگري را در همان نزدیکی مورد حمله قرار می‌دهد. سرشاخه‌هاي خسارت دیده پژمرده شده، به سمت پایین خم شده و خشک می‌شوند.

هر لارو طی این دوره از فعالیت خود 6-4 عدد غنچه و گل را با تغذیه از قسمتهاي زایشی آنها تخریب می‌نماید. خسارت آفت به سر شاخه ها تا اوائل خرداد ادامه دارد. لارو سپس سرشاخه‌ها را ترك کرده و به میوه هاي نارس حمله قرار می‌کند و باعث ریزش میوه‌هاي آلوده می‌شود. لاروها پس از رسیدن به رشد کامل در داخل میوه، از آن خارج شده و در شکاف کلوخه‌هاي سطح خاك، برگهاي پوسیده و لابه‌ لاي علف‌هاي هرز زیر درختان و داخل پیله بسیار ظریف و ناقص تبدیل به شفیره می‌شوند.

دستورالعمل کنترل سرشاخه خوار هلو

از آنجایی که این آفت داراي رژیم دوگانه خواري "چوبخواري و میوه خواري" است، به همین دلیل مدیریت آن در نهالستان‌هاي هلو، شلیل و بادام که میزبان‌هاي اصلی آفت هستند، همچون مدیریت آن در باغهاي بارده از اهمیت ویژه‌اي برخوردار است. لذا دو برنامه مدیریتی براي این آفت قابل توصیه است.

آفت به سرشاخه‌هاي درختان میزبان و نیز به میوه خسارت وارد می‌کند. از آنجا که آفت زمستان را به صورت لارو سن دو درون جوانه هاي سرشاخه‌ها سپري می‌کند، لذا هنگام هرس می‌توان با هماهنگی کارشناسان باغبانی به گونه‌اي هرس را انجام داد که ضمن توجه به بار درخت، بیشترین جوانه‌هاي آلوده حذف گردد. البته در سالهاي اخیر روي ارقام هلو و شلیل، هرس سبز در طول فصل رویش انجام می‌شود که در آن زمان نیز سرشاخه‌هاي آلوده که به راحتی قابل تمایز هستند، حذف می‌شوند.

کنترل زراعی و بهداشت گیاهی

جمع آوري میوه‌هاي آلوده ریخته شده و معدوم کردن آنها، چه در نسل زمستانی و چه در نسل اول تابستانی، همچنین هرس بهاره درختان قبل از کامل شدن دوران تغذیه لاروهاي داخل شاخه، در کاهش جمعیت آفت بسیار مهم است. همچنین روغن پاشی پیش بهاره در تلفیق با کنترل کنه و شته توصیه می‌شود.

کنترل بیولوژیکی و غیرشیمیایی

نصب تله‌هاي فرمونی

 استفاده از فرمونهاي جنسی براي تعیین تاریخ دقیق سمپاشی بسیار مفید است. بدین منظور تعداد 2 -1 تله در ارتفاع 2-1.5 متري از سطح زمین در سایه انداز درخت نصب می‌شود.

استفاده از حشره کش بیولوژیک

براي کنترل آفت در مرحله لاروي، استفاده از حشره کشB.T  در زمان شکوفه دهی و تکرار آن 10-7 روز بعد توصیه می‌شود.

کنترل شیمیایی سرشاخه خوار هلو

 در صورتی که با انجام تمهیدات بالا، میزان خسارت میوه خواري قابل توجه باشد، بر اساس روند شکار تله هاي پیش آگاهی و با رعایت سلامت مصرف کننده، می توان اقدام به مبارزه شیمیایی با آفت نمود. بهترین زمان سمپاشی براي نسل اول در مرحله صورتی شدن غنچه ها و مرحله ریزش گلبرگها (همراه با هرس) و در نسل دوم در اواسط تیر ماه است که در این موقع میوه‌هاي قیسی تازه شروع به تغییر رنگ نموده اند. بسته به منطقه و تعداد نسل آفت در هر منطقه و میزان خسارت آفت، ممکن است بیش از یک بار نیاز به سمپاشی با ترکیبات فسفره نفوذي مانند کلرپیریفوس باشد.

منبع

دستورالعمل اجرایی مدیریت آفت سرشاخه خوار هلو- زهرا نظریان- بهمن ماه 1398


منبع : دستورالعمل اجرایی مدیریت آفت سرشاخه خوار هلو- زهرا نظریان- بهمن ماه 1398
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۳/۱۷