بیماریهای کنجد

ويژگي مقاومت كنجد به خشكي، امكان كشت در دماي بالا، دارا بودن درصد روغن، كيفيت عالی روغن ، دامنه سازگاري زياد با محيط و كاشت آن به عنوان زراعت دوم پس از برداشت غلات در مناطق گرم و خشك از مزایای عمده كنجد در كشاورزی كشور است.

بیماریهای کنجد

پوسيدگي زغالي

پوسيدگي زغالي از بيماريهاي مهم كنجد در ايران مي باشد. اين بيماري تاكنون از گرگان، خوزستان، سرپل ذهاب، جيرفت و كهنوج و كرمانشاه گزارش شده است.

پوسیدگی ذغالی

علائم بيماري

 گياهچه هاي كنجد ممكن است بلافاصله بعد از كاشت در مرحله جوانه زني مورد حمله قارچ عامل اين بيماري قرار گرفته و از بين بروند. آلودگي در مرحله گياهچه باعث پوسيدگي طوقه و مرگ گياهچه مي شود. در صورتي كه گياه بالغ آلوده شود، پائين ساقه گياه به رنگ خاكستري تا سياه در مي آيد. آلودگي در مراحل پيشرفته باعث خشك شدن و ريزش برگ و گل ها مي شود. رشد بوته آلوده متوقف مي‌شود و گياه كوتوله باقي مي‌ماند. در شرايط مساعد رشد قارچ به طرف بالای ساقه ادامه يافته و درحالي كه ساقه خشك مي‌شود، ريز سختينه هاي قارچ به صورت نقاط ريز سياه رنگ روي ساقه تشكيل مي‌شوند. ساقه ممكن است در اثر پوسيدگي بشكند. كپسول ها نيز مورد حمله قرار مي‌گيرند.

مديريت بيماري

استفاده از ارقام مقاوم: ارقام كنجد دانه قرمز حساسيت كمتري به بيماري نشان مي دهند.

اعمال روش هاي به زراعي (اجتناب از كشت بذور آلوده و درنتيجه آلوده سازي خاك، زهكشي خاك، اجتناب از كشت كنجد در مزرعه آلوده به مدت 4 تا 5 سال، انتخاب تاريخ كشت مناسب، كشت مخلوط كنجد به صورت يك رديف درميان با حبوبات، رعايت حداكثر تراكم 200 هزار بوته در هكتار، مصرف مقدار كافي كود فسفاته.

پژمردگي فوزاريومي

 پژمردگي فوزاريومي از بيماريهاي مهم كنجد در ايران مي باشد. اين بيماري تاكنون از گرگان، فارس، بوشهر و خراسان جنوبي گزارش شده است. انسداد آوندي ناشي از اين بيماري باعث كاهش زياد عملكرد كنجد مي‌شود. در آلودگي هاي شديد روي ارقام حساس ممكن است كل بوته خشكيده و از بين برود. كنجد در تمام مراحل رشد مورد حمله اين بيمارگر قرار مي‌گيرد. زرد شدن برگ ها اولين علائم قابل مشاهده بيماري در مزرعه است. برگ ها زرد شده و ريزش مي‌كنند. گاهي برگ ها از لبه ها به طرف داخل پيچيده شده و خشك مي‌شوند. بخش انتهايي بوته چروكيده شده و رو به پائين خم مي شود. در آلودگي هاي شديد، گياه تمام برگ ها را از دست داده و خشك مي‌شود. در مواردي كه آلودگي شديد نباشد و يا در صورتي كه گياه بالغ مورد حمله قرار گيرد، فقط يك طرف گياه علائم بيماري را نشان مي‌دهد، درنتيجه پژمردگي در يك طرف گياه مشاهده مي‌شود. سياه شدن آوندها به صورت رگه هايي در ساقه گياه ظاهر مي‌شود.

فوزاریوم کنجد

فوزاریوم

مدیریت بیماری

استفاده از ارقام مقاوم: ارقام غير شكوفا، برخي از لاین هايي كه داراي پوسته بار ناصاف و واريته هاي داراي دانه درشت در مقابل بيماري مقاومت نشان مي‌دهند. رعايت بهداشت مزرعه (استفاده از بذر سالم، ازبين بردن بوته هاي پژمرده، مبارزه با نماتد هاي خسارتزا)، همچنين اعمال روشهاي به زراعي(برقراري تناوب زراعي، جلوگيري از تنش خشكي).

تيمار بار با تيرام (3 درهزار) يا كاربندازيم (1.5 درهزار) و مصرف محلول قارچكش هاي پروكلراز، بروموكونازول و كاربندازيم در مرحله گياهچه به عنوان موثرترين قارچ كش ها بر عليه پژمردگي فوزاريومي گزارش شده اند.

بلايت فيتوفتورايي كنجد

بيماري بلایت فيتوفتورايي از بيماري هاي مهم كنجد در ايران به شمار مي رود. اين بيماري تاكنون از خوزستان (رامهرمز)، فارس (داراب)و تهران (ورامين) گزارش شده است.

علائم بيماري

 عامل بيماري مي تواند در تمام مراحل رشد كنجد به گياه حمله نمايد. علائم بيماري ممكن است روي تمام اندام هاي هوايي گياه ظاهر شود. آلودگي در مرحله گياهچه از ناحيه طوقه شروع شده و منجر به مرگ گياهچه مي‌گردد. در مراحل بعد علائم به صورت لكه هاي آبسوخته قهوه اي رنگ روي برگ ها و ساقه مشاهده مي‌شود.

پوسیدگی فیتوفتورایی

مديريت بيماري

ضد عفوني بار با قارچ كش تيرام (3 در هزار)

سمپاشي اندام هاي هوايي با دي تيوكارباماتها نظير مانكوزب (3 در هزار) و زينب (3 در هزار)، اكسي كلرور مس (5/2درهزار)، اضافه كردن محلول ريدوميل (5/2 در هزار) پاي بوته ها به فاصله 7 روز. علاوه بر اين در منابع جديد از قارچ كش هاي گروه كربوكسيليك اسيد آميدها، آزوكسي استروبين و تري فلوكسي استروبين و مخلوط فلوپيكوليد+ پروپاموكارب به عنوان قارچ كش هاي موثر برعليه اين بيماري نام برده شده است.

پوسيدگي ريزوكتونيايي ريشه

بيماري پوسيدگي ريزوكتونيايي ريشه و طوقه كنجد در ايران از بوشهر گزارش شده است.

علائم بيماري

 قارچ عامل بيماري مي‌تواند در مراحل اول رشد سبب مرگ گياهچه شود. اين قارچ به بافت نرم اپيدرم ريشه، هيپوكوتيل و كوتيلدون هاي گياهچه رخنه كرده و زخم هاي فرو رفته به رنگ قهوه اي متمايل به قرمز در آنها ايجاد مي‌كند كه ممكن است پوشيده از ميسليوم قارچ باشد. در اثر پوسيدگي طوقه گياهچه روي خاك افتاده و مي‌ميرد.

پوسیدگی ریزوکتونیایی

مديريت بيماري

همه ارقام كنجد در مقابل عامل اين بيماري كم و بيش حساس هستند. برقراري تناوب زراعي با غلات، توجه به زهكشي خاك، خودداري از عمق كاشت زياد براي كاهش خسارت اين بيماري توصيه مي‌شود. ضدعفوني بار با قارچ كش كاربندازيم (به نسبت 2 درهزار) يا 10 گرم در مترمربع خاك، ضدعفوني بذر با تيوفانات متيل (به نسبت 2 درهزار).

لكه برگي آلترناريايي

از بيماريهاي رايج كنجد در ايران مي باشد كه تاكنون از ايرانشهر، برازجان، داراب، جيرفت، ساري، سرپل زهاب، شيراز، دزفول، رامهرمز، فارس، كرج، كهنوج، گرگان، ورامين، مغان، گزارش شده است.

لکه آلترناریایی

علائم بيماري

 عامل بيماري در تمام مراحل رشد به گياه حمله مي‌كند. آلودگي در مراحل اوليه رشد باعث مرگ گياهچه پيش از خارج شدن از خاك مي‌شود. در گياه مسن، علائم بيماري عمدتا در لبه هاي برگ به صورت لكه هاي قهوه اي رنگ، به شكل گرد تا نامنظم، به قطر 9 تا 8 ميلي متر ظاهر مي‌شود. لكه ها سپس بزرگتر شده و رنگ آنها تيره تر مي‌گردد و به صورت خطوط قهوه اي متحدالمركز در سطح فوقاني برگ ديده مي‌شود. در سطح زيرين، رنگ لكه ها روشن تر مي‌باشد. اين لكه ها معمولا بهم پيوسته و ممكن است بخش بیشتر لبه برگ ها را فراگرفته، خشك شده و بريزند.

مديريت بيماري

ضدعفوني بذر با كاربوكسين تيرام (1 درهزار)، همچنين در صورت لزوم، سمپاشي اندام هاي هوايي با تيوفانات متيل (1 درهزار) به فواصل 15 روز توصيه مي‌شود. قارچكش هاي تيلت و بيليتوكس با دزهاي 250 و 500 ميكروگرم در ميلي ليتر برعليه لكه برگي آلترناريايي كنجد توصيه مي‌شوند.

منابع

دستنامه گياهپزشکی کنجد موسسه تحقيقات گياهپزشکی کشور- همایون افشاری آزاد علی اکبر کيهانيان - پرویز شيمی-1397


منبع : موسسه تحقيقات گياهپزشکی کشور- همایون افشاریآزاد علیاکبر کيهانيان - پرویز شيمی-1397
تاریخ مطلب : ۱۳۹۹/۰۴/۰۷